Pracownik zwolniony "dyscyplinarnie" może liczyć na otrzymanie odprawy emerytalnej

​W dniu 28 czerwca 2017 r. siedmioosobowy skład Sądu Najwyższego rozpoznawał w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych istotne zagadnienie prawne przedstawione przez zwykły skład tego Sądu postanowieniem z 24 stycznia 2017 r.:

„Czy pracownikowi samorządowemu przysługuje jednorazowa odprawa z art. 36 ust. 2 oraz art. 38 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (…) w przypadku rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 k.p.?”. 

Sąd Najwyższy w składzie siedmioosobowym, udzielając odpowiedzi na wątpliwości jurydyczne zgłoszone przez zwykły skład tego Sądu, podjął uchwałę o następującej treści:

Rozwiązanie stosunku pracy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p. nie wyklucza prawa pracownika samorządowego do jednorazowej odprawy emerytalnej przewidzianej w art. 36 ust. 2 w związku z art. 38 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2016 r., poz. 902).

Stanowisko zaprezentowane w uchwale powiększonego składu Sądu Najwyższego oznacza więc, że zwolnienie (zgodne z przepisami prawa pracy i uzasadnione) pracownika samorządowego w trybie „dyscyplinarnym” z powodu ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków służbowych samo w sobie nie stanowi okoliczności, która - z założenia – wyłączałaby możliwość ubiegania się przez tego pracownika o wypłatę odprawy emerytalnej (czyli świadczenia przysługującego w związku z przyznaniem byłemu pracownikowi emerytury). Innymi słowy, pracodawca samorządowy (np. urząd gminy), który zgodnie z prawem i w oparciu o uzasadnioną przyczynę rozwiąże ze skutkiem natychmiastowym stosunek pracy z pracownikiem samorządowym z winy tego pracownika, powinien liczyć się z ewentualną koniecznością wypłacenia temu pracownikowi jednorazowej odprawy, jeśli pracownik zwolniony w tym trybie uzyska status emeryta bądź rencisty.   

Do tej pory, w orzecznictwie przeważało stanowisko, że pracownik nie powinien uzyskać odprawy. W postanowieniu z 2 grudnia 2011 r. (III PK 48/11) SN wskazał, że jeśli pracodawca rozwiązuje z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, stosunek pracy nie ustaje w związku z przejściem pracownika na emeryturę lub rentę, choćby spełniał on warunki do nabycia takiego świadczenia. Podobny pogląd SN wyraził również w wyroku z 26 listopada 2013 r. (II PK 60/13).

Uchwała SN opisywana wyżej, choć odnosi się bezpośrednio do pracowników samorządowych, to ma jednak znaczenie dla wszystkich zatrudnionych. Odprawa emerytalno-rentowa jest świadczeniem powszechnym, wynikającym z art. 921 KP. SN wskazał jednak, że w przypadku sporu Sądy ocenić winny przyznanie odprawy przez pryzmat art. 8 k.p. Sądy będą zatem mogły, po przeanalizowaniu okoliczności całej sprawy, dojść do wniosku, że roszczenie pracownika narusza społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa lub też zasady współżycia społecznego w świetle naruszeń jakich się dopuścił, w takiej sytuacji sądy winne zatem oddalić roszczenie pracownika.